Sông Mekong Ở Campuchia

Campuchia có khoảng 500 km sông Mekong, và đó là đoạn nhiều biến cố nhất của cả dòng sông. Nó vào nước này từ Lào ngay dưới thác Khone Phapheng, chảy qua những vực nước sâu nơi đàn cá heo ở Kratie sinh sống, gặp sông Tonle Sap và sông Bassac tại Phnom Penh, rồi rời đi sang Việt Nam dưới dạng hai con sông thay vì một. Gần như không ai đi Angkor mà thấy được đoạn nào trong số đó.

Tóm tắt nhanh

Xem tour Mekong Campuchia và giá hiện tại

Phnom Penh: bốn mặt nước

Phnom Penh nằm ở Chaktomuk — "bốn mặt" — nơi sông Mekong gặp sông Tonle Sap rồi lại tách thành Mekong và Bassac. Đứng trên bến Sisowath Quay trước Hoàng cung là bạn đang nhìn vào một trong những ngã ba sông quan trọng bậc nhất châu Á.

Hiện tượng đảo dòng Tonle Sap

Phần lớn thời gian trong năm, sông Tonle Sap dẫn nước từ Biển Hồ đổ ra sông Mekong. Từ khoảng tháng 6, mưa mùa và nước tan từ Himalaya dâng sông Mekong nhanh hơn tốc độ thoát nước của hồ, và dòng Tonle Sap bị đẩy ngược. Nước tràn ngược lên hồ, khiến diện tích hồ nở ra gấp nhiều lần và trở thành một trong những ngư trường nội địa năng suất nhất thế giới. Khoảng cuối tháng 10 hoặc tháng 11, nước Mekong hạ, dòng sông xoay lại, và hồ rút.

Khoảnh khắc đổi dòng được đánh dấu bằng Bon Om Touk, lễ hội nước — ba ngày đua ghe ngo trên bờ sông Phnom Penh, thường vào tháng 11, thu hút đám đông rất lớn. Nếu lịch của bạn trùng dịp này, hãy đặt phòng thật sớm.

Xuống nước làm gì

• Thuyền hoàng hôn từ Sisowath Quay. Một đến hai tiếng, khởi hành khoảng 17g–17g30. Rẻ, dễ, và là góc nhìn đẹp nhất về Hoàng cung và ngã ba sông. Thuyền ghép khá đơn sơ; thuê riêng cũng không đắt.
• Đảo Tơ Lụa (Koh Dach). Một cù lao cách 15 km về thượng nguồn, nơi các hộ dân dệt lụa trên khung gỗ. Tới bằng phà hoặc theo tour nửa ngày kết hợp thuyền và xe đạp.
• Koh Oknha Tey và các xóm ven sông — yên hơn, thuần nông hơn, rất hợp đi xe đạp.
• Thuyền ăn tối — nhiều lựa chọn, chất lượng không đồng đều, và chủ yếu là chuyện ăn hơn là chuyện sông.

Kratie và đàn cá heo Irrawaddy

Cách Phnom Penh khoảng 250 km về đông bắc, Kratie là một thị trấn ven sông kiểu Pháp thuộc địa và là điểm tựa để xem cá heo Irrawaddy (Orcaella brevirostris) — loài cá heo nước ngọt mõm ngắn, đầu tròn, còn sống sót trong một số vực nước sâu trên sông Mekong giữa Kratie và biên giới Lào.

Quần thể này đang trong tình trạng cực kỳ nguy cấp với khoảng chín mươi cá thể, và đã suy giảm suốt nhiều thập niên vì mắc lưới, môi trường sống thay đổi và dòng chảy suy giảm. Được nhìn thấy chúng vừa xúc động vừa mong manh — hãy cư xử tương xứng.

• Ở đâu: vực Kampi, cách Kratie khoảng 15 km về phía bắc. Đi xe máy, tuk-tuk hoặc xe đạp từ thị trấn.
• Khi nào: lúc trời vừa sáng hoặc hai tiếng cuối trước hoàng hôn, khi cá nổi nhiều nhất và mặt nước lặng.
• Đi thế nào: thuyền ghép hoặc thuê riêng từ bến Kampi. Thuyền phải giữ khoảng cách và tắt máy khi tới gần vực — người lái tử tế sẽ tự làm mà không cần nhắc.
• Bạn sẽ thấy gì: một tấm lưng xám lăn qua mặt nước và một luồng hơi thở, ở cự ly 30–80 mét. Đây không phải công viên biển. Hãy điều chỉnh kỳ vọng và mang theo sự kiên nhẫn.
• Koh Trong — cù lao dài đối diện Kratie, có xóm trồng bưởi, một làng nổi của người Việt và những con đường sinh ra để đạp xe. Phà từ bờ sông thị trấn.

Kampong Cham và cây cầu tre

Nằm giữa Phnom Penh và Kratie, Kampong Cham là thị trấn ven Mekong mà phần lớn khách đi ngang qua mà không dừng. Nó đáng một buổi chiều.

• Cầu tre sang Koh Paen. Trong lịch sử được dựng lại hoàn toàn bằng tay mỗi mùa khô từ tre và bị nước cuốn đi mỗi mùa mưa — một trong những công trình dân gian đáng nể nhất ở bất cứ đâu. Tình trạng cây cầu đã thay đổi khi các cầu cố định được xây, nên hãy hỏi tại chỗ trước khi đi riêng vì nó.
• Wat Hanchey — tu viện trên đồi ở thượng nguồn với nền gạch có từ thời tiền Angkor và tầm nhìn dài xuôi theo dòng sông.
• Phnom Pros và Phnom Srei — "Đồi Nam" và "Đồi Nữ", hai ngọn đồi có chùa gắn với một truyền thuyết dân gian.
• Wat Nokor — ngôi đền sa thạch thế kỷ 11 với một ngôi chùa hiện đại xây bên trong.

Stung Treng và đoạn sông phía bắc

Thị trấn đáng kể cuối cùng của Campuchia trước khi tới Lào, tại nơi hợp lưu với sông Sekong. Phía thượng nguồn là một đoạn sông tết bện gồm nhiều lạch, cồn cát và rừng ngập nước, nổi tiếng về chim nước và về Mekong Discovery Trail — mạng lưới tuyến đạp xe và đi thuyền được lập ra để cộng đồng ven sông có nguồn thu thay cho nghề cá. Xa, chậm, và rất đáng nếu bạn dư ngày.

Các cách khám phá Mekong ở Campuchia

Giờ giấc quyết định tất cả

• Cá heo: có thể thấy quanh năm; dễ gặp nhất vào mùa khô khi chúng tập trung ở các vực sâu.
• Ánh sáng đẹp: đoạn Mekong ở Campuchia chạy gần theo hướng bắc – nam, nên cả bình minh lẫn hoàng hôn đều dùng được từ bờ. Bến Phnom Penh quay mặt về đông — hãy ra lúc rạng sáng để ngắm sông, lúc chạng vạng để ngắm hoàng cung.
• Nên tránh: những ngày quanh Tết Khmer (giữa tháng 4) và lễ Pchum Ben nếu bạn cần di chuyển, vì cả nước cùng lên đường.

Đi lại

Cách tiết kiệm

• Đi thuyền hoàng hôn công cộng ở bến Sisowath Quay thay vì thuyền ăn tối do khách sạn sắp xếp. Giá bằng một phần nhỏ mà dòng sông thì y hệt.
• Chia thuyền xem cá heo. Thuyền ở Kampi tính theo chiếc với giới hạn số khách; hãy tới cùng lúc với các khách khác và chia tiền.
• Đạp xe ở Koh Trong và Koh Dach thay vì mua tour — cả hai cù lao đều nhỏ, phẳng và cho thuê xe đạp với giá vài đô.
• Đi xe khách, đừng bay giữa Phnom Penh và Siem Reap hay Kratie; khoảng cách ngắn và đường sá tạm ổn.
• Chỉ đi đường sông từ Việt Nam sang Campuchia nếu bạn muốn trải nghiệm đó. Xe khách rẻ hơn và nhanh hơn; con tàu là ngày đi đẹp hơn.

Câu hỏi thường gặp